أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
578
قانون ( فارسى )
مىكنيم . مىفرمايند : « بايد سر كاسه شكسته را بتراشند و جاى شكسته شده را صليبى ( بهطور متقاطع ) داراى زاويههاى قائمه بدرند . يعنى خطى كه از طول و خطى در وسط آن از پهنا باشد . خط شق شدهء اول درست بر جاى ضربتخوردگى باشد . زير اين چهار زاويه را پوست بكن و بكاو تا استخوان شكسته ديده مىشود . اگر نزيف خون روى داد ، پارچهاى را بر آن بچسبان و بالشتك را در شراب و روغن زيتون به هم زده خيس كن و بر آن بگذار ! يا پارچه را در سركهء مخلوط با آب خيس كن و در آن بياگن و باندپيچى مناسب جاى شكسته را به عمل بياور . كه در مدت يك روز خون بند آيد و تو تا يك روز كارى به استخوان نداشته باش ! اگر از اين بند آوردن خون و از بريدن پوست گوشت ، روىآورى بدجنس و ناپسند رخ نداد ، كندهكارى را در استخوان شكسته شروع كن ! بيمار بنشيند يا او را وادار كن چنان دراز بكشد كه مناسب عمل كردن طبيب است . پشم يا پنبه در گوش نهد كه از صداى اره و مته بستوه نيايد و آزار نبيند . باند زخم را باز كن ، پارچهء آكنه را بينداز و دست بر جاى شكسته بمال ، دو پرستار بيايند و به وسيلهء پارچهاى نازك هر چهار زاويهء شق شده از پوست و گوشت را بگيرند و به سوى بالا بكشند . منظورم اين است كه پوستى را بكشند كه درست بالاى شكستهء استخوان است . اگر استخوان شكسته طبيعتا نرم و كمنيرو است . يا به دليل شكستگى كمنيروى و ناتوان شده است . بايد قطعهقطعه تكهها را در مقابل هم ببرى . اول پهنتر را ببر و از ارهء نسبتا پهن استفاده كن ؛ آنگاه كه نوبت به باريكترها مىرسد ، ارهء باريكتر را به كار انداز ! بعد از آن ارههاى مومانند بسيار باريك به دست گير و باريكترينها را ببر ! بايد در حين بريدن يا كندهكارى بسيار آرام كار كنى تا آزارى به سر نرسد و بافت سالمى از سر بركنده نشود . اگر استخوان مورد نظر - كه بايد بريده شود - ستبر و سفتتر از ساير استخوانها است ، بايد با مته آن را سوراخ سوراخ كنى . ابزار سوراخ كردن بايد نوعى متهء مخصوص باشد كه متهء آشكار ناميده مىشود . اين نوع از مته در جاى تيز و برا كمى برجستگى دارد كه اين برجستگى نمىگذارد نكتيز يك دفعه فرو شود و به صفاق برسد . وسط استخوان را وسيلهء مته بكن و يكباره مكن ! كمكم و به تدريج سوراخ در پهلوى سوراخ ايجاد كن تا آنجا كه به آسانى مىافتد . به وسيلهء انگشت بگيرش و بيرونش آور كه بسيار آسان است . يا وسيلهء انبر و كلبتن و امثال آنها بيرونش بياور ! بايد ميان دو سوراخ فاصلهاى به اندازهء قطر ميل سرمهكشى باشد و سر مته به سطح داخلى استخوان برسد . بايد طبيب بسيار مواظب باشد كه نك مته به صفاق برخورد نكند . ازاينرو در اندازهء حجم استخوان باشد و از آن تجاوز نكند . و چنان كه اشاره شد بايد متههاى مختلف به كار گرفته شوند . اگر شكستگى تنها در جاى تاشده ( خم شدهء ) استخوان است ، بايد تنها به خمشدگى بپردازى و فقط آن را ببرى يا كندهكارى كنى . و اگر استخوان را كندهكارى كردى يا بريدى ، بايد زير سر استخوان ( سرى كه از بريدن پيدا مىشود ) يعنى سر باقيمانده از برش را وسيلهء سوهان مخصوص يا تيغ ويژهء جراحى صاف كرد و زبريى باقى نگذاشت . اما در هر حال بايد